Milyard Dollarlara Satılan Şirkətlər! Startupların Digər Şirkətlərdən Fərqi, Startup Nədir #2

Gün keçmir ki, bir startup daha bir milyard dollarlıq kapital (investisiya) almasın və ya ağlasığmaz rəqəmlərə satılsın. Bəzilərinə görə, startup bugünkü dünyanın sahibkarlıq ruhunu təmsil edən ən vacib anlayışlardan biridir. Bir startupın nə olduğunu, necə qurulacağını, bildiyimiz şirkətlərdən nə ilə fərqləndiyini daha ətraflı nəzərdən keçirək.

Son 10 ildə, xüsusilə də proqramlaşdırma bazarında, demək olar ki, hər həftə bir startap layihəsini milyardlarla dollara satmasını və ya milyardlarla dollara startupın özünüm alınması xəbərlərini eşidirik. İş o yerə çatdı ki, böyük bir şirkətdə maaşlı bir işə düzəlmək əvəzinə, gənclərin çoxu öz imkanları ilə bir startup qurub layihəni və ya şirkətin özünü satmaq istəyirlər.

Yaxşı; Bir startup nədir, necə qurulur, böyük şirkətlərdən nə ilə fərqlənir? Adından da göründüyü kimi “startup” bir başlanğıcı təmsil edir. Ümumiyyətlə güclü bir layihəsi olan, lakin təcrübəsi və ya kapitalı olmayan gənclər bir startup ilə iş dünyasına ilk addımı atmağa çalışırlar. Davamı isə seçimlərin sonsuz olduğu bir yoldur. “Startup nədir” haqqında bilməli olduğunuz detalları və digər şirkətlərlə fərqini bu yazıda ətraflı izah etdik.

Başlamazdan əvvəl vacib qeyd: 2020-ci ildə Peak Games 1,2 milyard dollar; 2021-ci ildə 2.6 milyard dollar dəyərə çatan “Getir” türkiyənin ən böyük şirkəti oldu.. Ancaq bu iki şirkət bir vaxtlar hər şeyin cücərdiyi “startap” formasında fəaliyyət göstərirdi.

| Startup nədir?

Bir təşəbbüskar və biznes professoru Steve Blank, sahibkarlıq metodunun bir növü olan “startup” ı ilk dəfə tərif etmişdir. Bu tərifə görə startup; Təkrarlana bilən və ölçüləbilən bir iş modeli axtarmaq üçün hazırlanmış müvəqqəti bir təşkilatdır. Bildiyimiz kimi şirkətlər təkrarlana bilən və ölçüləbilən (izlənəbilən) bir iş modelini idarə etmək üçün hazırlanmış daimi təşkilatlardır. Başqa sözlə, startuplar qalıcı bir iş modelinə keçid üçün ilk addımdır.

| Startup necə qurulur?

Startup

Bir startup qurarkən, şirkətlər tərəfindən bildiyimiz kadr quruluşuna və ya obyektlərə ehtiyac qalmır. Xəyal qurduğunuz möhtəşəm təşkilatın təməlini qoymaq üçün bir fürsət, məhdud sayda işçi heyəti və ortalama kapital lazımdır. Əsas quruluşr qurduqdan sonra çox çalışmalı və eyni zamanda eşidilməli və tanınmalısınız.

Nəticədə, startup bir şirkət olduğu üçün, quruluş mərhələlərində izləməyiniz lazım olan bəzi əsas protokollar var. Bu protokollar İqtisadiyyat Nazirliyi tərəfindən qurulacaq şirkət növünə görə təyin olunur. Bəzi araşdırmalardan sonra bu rəsmi prosedurları həyata keçirmək son dərəcə asandır.

Startupc quruluşundan sonra markanız, logonuz və layihəniz kimi vacib məlumatlarınızı şirkətiniz adından qeyd etməyi unudulmamalıdır. Yaxın keçmişdə qarşılaşdığımız minlərlə əmək oğurluğundan birinin qurbanına çevrilməmək üçün layihələrinizi rəsmi olaraq təsdiq etdirmək (MMC, ASC və.s) son dərəcə vacibdir.

| Startup ilə nələr edilə bilər?

startup

Startup ilə nə edilə bilər və küçənin harada bitəcəyi sualı eyni cavabı verir. Aksiya tamamilə təsəvvürünüzə bağlıdır. Əlbətdə ki, dərhal böyük kapital, işçi heyəti və ya imkanlar tələb edən işlərə başlaya bilməzsiniz, ancaq ilk addımları asanlıqla ata bilərsiniz.

Günümüzdə bir qida nəhəngi olan McDonald’s, yaxşı bilinməsə də, 1950-ci illərdə bir startup olaraq başladı. Bu nöqtədə vacib olan yenilikçi bir iş modeli tapmaq və bu modeli əlinizdəki imkanlarla başlamaqdır. Buradakı ideya ən sürətli müştəri sifarişini hazırlamaq idi. Həmin dövrdə müştərilər sifarişləri üçün çox uzun vaxt gözləyirdilər. McDonald’s bu gecikmə problemini həll edirdi. Daimi bir təşkilatınız olmadığından, modelinizdə istədiyiniz qədər dəyişiklik edə və bir gün təkrarlana bilən və ölçüləbilən edə bilərsiniz.

Bizim ölkədə olan startuplar Buket.al , Fatal Fight (satıldı) , qonşu ölkə Türkiyənin ən dəyərli şirkəti Peak Games, Go, Yemeksepeti, Masomo, kimi şirkətlər iş həyatlarına bir startup olaraq başladı. Bu şirkətlər, qazandıqları investisiyalar və beynəlxalq uğurları ilə, digər startuplardan çıxaraq korporativ strukturlar götürərək daha geniş bir auditoriyaya açmaq imkanına sahibdirlər.

 

| Startuplarla digər şirkətlər arasında hansı fərqlər var?

Startup

Ən əsas formada, startapların müvəqqəti olduğunu, böyük şirkətlərin isə müəyyən bir sifarişlə daimi təşkilatlar olduğunu söylədik. Digər bir vacib fərq kadr məsələsidir. Böyük bir şirkətdə hər iş üçün xüsusi bir işçi olduğu halda, eyni işçinin bir startupda bir çox fərqli iş gördüyünü görə bilərsiniz.

Startuplar iş sistemi baxımından daha rahatdır. Nəticə yönümlü olduqları üçün, böyük şirkətlərin işdə keçirdiyi vaxt, geyim, tabeçilikdə üstün münasibətlər kimi üstündən keçilə bilməyən məsələlər startup üçün əhəmiyyətsiz detallardır. Əhəmiyyətli olan əlindəki layihəni optimallaşdırmaq və xəyal (məqsəd) nəticəsinə ən qısa müddətdə çatmaqdır.

Bir işçi nöqteyi-nəzərindən baxsanız, bir startap şirkətində uşaqlarınız üçün hovuz, idman zalı, uşaq bağçası kimi fərqli sosial obyektlər tapa bilməzsiniz. Eynilə, bir startup şirkəti tərəfindən ödəniləcək maaş böyük bir şirkət qədər yüksək olmayacaqdır. Lakin, hələ də gəncsinizsə, iş dünyasına yeni addım atırsınızsa və çalışdığınız startap şirkəti uğurludursa, karyera pilləkəninə qalxma sürətinizi təsəvvür edə bilərsiniz.

| Sahibkarlığın yeni və hətta yaşlanan üzü startupdır:

Startup

Yenilikçi layihələri fərdi olaraq həyata keçirməyin müxtəlif yolları var. Bununla birlikdə önümüzdəki günlərdə daha qalıcı bir iş sistemi və təşkilat qurmağın ən uğurlu təşəbbüskarlıq metodu startuplar olacaq. Beləliklə, startupla, o böyük, səviyyəli iş yerinin ilk kərpicini atırsınız.

Tutaq ki, düşündüyünüz iş modeli üçün kredit ala bildiniz və dərhal xəyal modelinizi idarə etməyə başladınız. Ancaq əvvəllər sınaqdan keçirilməmiş bu modelə bu qədər böyük bir borc altında daxil olmaq, ən sadə təriflə məyus olub olmayacağını bilmədən həvəs etməkdir.

Düşündüyünüz iş modelini bir startupla başlamaq, onu mükəmməl edə biləcəyiniz, üstündə çalışıb inkişaf etdirəcəyiniz bir yer olacaqdır. Uğursuz olsa da, itkiniz daha az olacaq. Uğurlu olduğunuzda isə əllərinizdə danışa biləcəyiniz xoş bir startup hekayəsi olacaqdır.

| Startuplar haqqında bilməli olduğunuz şeylər:

Startup

Başlanğıc anlayışı uzun illərdir, xüsusən də ABŞ-da tətbiq olunan bir sahibkarlıq üsulu olsa da, ümumiləşdirilməsinə borclu olduğunu və Y və Z nəsillərinə yayıldığını söyləyə bilərik. Çünki bu gün 20-35 yaş arası olan insanlar, bildiyimiz kimi iş sisteminə uymaq istəmirlər.

Etiraf edək ki, heç kim işə 9-da başlayaraq qalstuk taxmaq istəmir. Böyük şirkətlərin işçilərini bir çox məsələdə məhdudlaşdırdığı iş sistemi, xüsusən də yenilikçi layihələri düşünən gənclər üçün qətiyyən uyğun deyil. Qalan yenilikçi layihələrini həyata keçirmək istəyənlər tərəfindən yaradılacaq sərbəst bir iş sistemi və ya startuplardır.

Başlamırsan və yatmazsan. Əksinə daha çox çalışırsınız, hədəfinizə çatmaq üçün hər gün investisiya almaq üçün onlarla iş adamı ilə görüşmək məcburiyyətində olduğunuz üçün hər gün sevmədiyiniz iş dünyasının üzü ilə qarşılaşmalısınız. Üstəlik, bir başlanğıc şirkətinin iflas etmə ehtimalı böyük bir şirkətdən daha yüksəkdir.

Bir sözlə, bir başlanğıc şirkətinə başlamaq özü üçün bir riskdir. Ancaq ya bildiyimiz kimi şirkətlərdən birinə girəcəksiniz və mövcud iş sisteminə uyacaqsınız, ya da bir başlanğıc ilə riskli bir qumar oynayacaqsınız, ancaq müvəffəq olarsa, yüksək gəlir gətirəcəkdir. Seçim sözün əsl mənasında sizin üçündür.

Bir başlanğıc nədir, necə qurulacaq, bildiyimiz kimi şirkətlərdən nə kimi fərq var kimi maraqlı sualları cavablandırdıq və bilməli olduğunuz vacib məqamları izah etdik. Ağlınızda yenilikçi bir layihə varsa və onu necə həyata keçirəcəyinizi bilmirsinizsə, sizin kimi düşünən və bir başlanğıcla xəyallarınıza ilk addımı atan bir neçə nəfər daha tapın.

| Startuplarla digər şirkətlər arasında hansı fərqlər var?

Startup

Ən əsas formada, startapların müvəqqəti olduğunu, böyük şirkətlərin isə müəyyən bir sifarişlə daimi təşkilatlar olduğunu söylədik. Digər bir vacib fərq kadr məsələsidir. Böyük bir şirkətdə hər iş üçün xüsusi bir işçi olduğu halda, eyni işçinin bir startupda bir çox fərqli iş gördüyünü görə bilərsiniz.

Startuplar iş sistemi baxımından daha rahatdır. Nəticə yönümlü olduqları üçün, böyük şirkətlərin işdə keçirdiyi vaxt, geyim, tabeçilikdə üstün münasibətlər kimi üstündən keçilə bilməyən məsələlər startup üçün əhəmiyyətsiz detallardır. Əhəmiyyətli olan əlindəki layihəni optimallaşdırmaq və xəyal (məqsəd) nəticəsinə ən qısa müddətdə çatmaqdır.

Bir işçi nöqteyi-nəzərindən baxsanız, bir startap şirkətində uşaqlarınız üçün hovuz, idman zalı, uşaq bağçası kimi fərqli sosial obyektlər tapa bilməzsiniz. Eynilə, bir startup şirkəti tərəfindən ödəniləcək maaş böyük bir şirkət qədər yüksək olmayacaqdır. Lakin, hələ də gəncsinizsə, iş dünyasına yeni addım atırsınızsa və çalışdığınız startap şirkəti uğurludursa, karyera pilləkəninə qalxma sürətinizi təsəvvür edə bilərsiniz.

| Sahibkarlığın yeni və hətta yaşlanan üzü startupdır:

Startup

Yenilikçi layihələri fərdi olaraq həyata keçirməyin müxtəlif yolları var. Bununla birlikdə önümüzdəki günlərdə daha qalıcı bir iş sistemi və təşkilat qurmağın ən uğurlu təşəbbüskarlıq metodu startuplar olacaq. Beləliklə, startupla, o böyük, səviyyəli iş yerinin ilk kərpicini atırsınız.

Tutaq ki, düşündüyünüz iş modeli üçün kredit ala bildiniz və dərhal xəyal modelinizi idarə etməyə başladınız. Ancaq əvvəllər sınaqdan keçirilməmiş bu modelə bu qədər böyük bir borc altında daxil olmaq, ən sadə təriflə məyus olub olmayacağını bilmədən həvəs etməkdir.

Düşündüyünüz iş modelini bir startupla başlamaq, onu mükəmməl edə biləcəyiniz, üstündə çalışıb inkişaf etdirəcəyiniz bir yer olacaqdır. Uğursuz olsa da, itkiniz daha az olacaq. Uğurlu olduğunuzda isə əllərinizdə danışa biləcəyiniz xoş bir startup hekayəsi olacaqdır.

| Startuplar haqqında bilməli olduğunuz şeylər:

Startup

Startup anlayışı uzun illərdir, xüsusən də ABŞ-da tətbiq olunan bir sahibkarlıq üsulu olsa da, ümumiləşdirilməsinə borclu olduğunu və Y və Z (1986-2002 illərində dünayaya gələn fərdlər) nəsillərinə yayıldığını deyə bilərik. Çünki bu gün 20-35 yaş arası olan insanlar, bildiyimiz kimi standart iş sisteminə uyğunlaşmaq istəmirlər.

Etiraf edək ki, heç kim işə 9-da başlayaraq qalstuk taxmaq istəmir. Böyük şirkətlərin işçilərini bir çox məsələdə məhdudlaşdırdığı iş sistemi, xüsusən də yenilikçi layihələri düşünən gənclər üçün qətiyyən uyğun deyil. Qalan yenilikçi layihələrini həyata keçirmək istəyənlər tərəfindən yaradılacaq sərbəst bir iş sistemi və ya startuplardır.

Startup qurmaq rahat gününü keçirmək deyil. Əksinə daha çox çalışırsınız (ilk başlar ən az 13-14 saat), hədəfinizə çatmaq üçün hər gün investisiya almaq üçün onlarla iş adamı ilə görüşmək məcburiyyətində olduğunuz üçün hər gün sevmədiyiniz iş dünyasının üzü ilə qarşılaşmalısınız. Üstəlik, bir startup şirkətinin batma ehtimalı (Statistika qurulan startupların 90%-nin batdığını deyir) böyük bir şirkətdən daha yüksəkdir.

Bir sözlə, bir startup şirkətinə başlamaq özüdə bir riskdir. Ancaq ya bildiyimiz kimi şirkətlərdən birinə girəcəksiniz və mövcud iş sisteminə uyğunlaşacaqsınız, ya da bir startup ilə riskli bir qumar oynayacaqsınız, ancaq müvəffəq olarsa, yüksək gəlir gətirəcəkdir. Seçim sözün əsl mənasında sizin əlinizdədir.

Bir startup nədir, necə qurulacaq, bildiyimiz kimi şirkətlərdən nə kimi fərq var kimi maraqlı sualları cavablandırdıq və bilməli olduğunuz vacib məqamları izah etdik. Ağlınızda yenilikçi bir layihə varsa və onu necə həyata keçirəcəyinizi bilmirsinizsə, sizin kimi düşünən və bir startupla xəyallarınıza ilk addımı atan bir neçə nəfər daha tapın.

Digər

Daxil Ol
Reaksiyanız ?
+1
0
+1
0
+1
0
+1
6
+1
8
+1
0
+1
3

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir.