Birdən Olarda Başınıza Gələr Deyə Bölüşürük: Olduğunuz Yerə Bir Peyk Düşərsə Nə Etməlisiniz?

Deyək ki, peyk ev bağçanıza və ya evinizin yaxınlığındakı parka düşsə, ətrafınıza təhlükə yaradarmı? Yoxsa gedib peykə toxuna bilərik? Ağlınıza gələn ilk şeyi etməyin, çünki danışacağımız bir şey var.

 

Deyək ki, peyk ev bağçanıza və ya evinizin yaxınlığındakı parka düşsə, ətrafınıza təhlükə yaradarmı? Yoxsa gedib peykə toxuna bilərik? Ağlınıza gələn ilk şeyi etməyin, çünki danışacağımız bir şey var.

Müəyyən inkişaf səviyyəsindən yuxarı olan demək olar ki, hər ölkənin kosmosda peykləri var. Bu peyklərdən bəziləri köhnəlmiş, bəziləri isə zaman zaman sıradan çıxır. Ümumiyyətlə, indiki vaxtda səmada böyük bir izdiham var.

Deyək ki, bir gün bu peykl’rd’n biri evinizin bağçasında və ya yaxınlığınızdakı boş bir yerə düşdü. İlk toqquşmada yaşanacaq şok effektini və mənzərədə yaşanacaq problemləri kənara qoysaq, bu peyklərin düşdüyü nöqtələrə yaxın olmağımız zərərli olarmı?

| Peyklər nüvə yanacağından istifadə edir, ona toxunsanın heçdə yaxşı şeylər olmaz:

RTG

Peykləri gücləndirmək üçün istifadə olunan mənbələrə RTG deyilir. Radioizotop termoelektrik generatorunu ifadə edən RTG, texniki cəhətdən nüvə reaktoru olmasa da, radioaktivdir. Ümumiyyətlə, bu generatorlarda plutonyum və bənzər materiallardan istifadə olunur. Yarım ömrü 87,7 il olan Plutonium, qram başına 0,54 Watt enerji istehsal edir.

Bu gün peykləri gücləndirmək üçün daha səmərəli və daha az radioaktiv strukturlardan da istifadə olunur. Əlbətdə ki, bu strukturların çox toxunmaq istədiyiniz şeylər olmadığını da deyək. Çünki bunlar istər radioaktiv olsun, istərsə də çox aktiv güc nüvələridir.

Nüvə quruluşu neytronları sola və sağa buraxırsa, təhlükə daha çoxdur. Yalnız alfa dalğaları və zəif parıltılar söz mövzusu olarsa, vasitəni qısa müddətə, ən azı müəyyən bir məsafədən araşdırmaq mümkün ola bilər. Məsələn, Voyager-1 kimi plutonyum-238 istifadə edən bir vasitə vəziyyətində, təxminən 1 metr məsafədə dayanmaq sizi qoruyacaqdır.

| Tez peyklə bir selfie çəkim deyirsinizsə, yenidən düşünün:

Çəkməsəniz daha yaxşı olar. Nəticədə, istifadə olunan bu enerji nüvələri üçün sıfır risk demək mümkün deyil. Sadə dillə desək, atom bombasının partlaması nəticəsində dərhal ölmək və ya radiasiyadan bir neçə il içində ölmək arasında bir seçim var.

Bu radioaktivliyin təsir etməyəcəyi qədər qısa müddət ərzində peyk ətrafında olsanız da, çox yaxınlaşmanızın sizə faydadan çox zərəri olacaq. Nəfəs alma və zəif şüalanmalarda belə sərbəst buraxılan maddələr və ya hissəciklərlə təmasda olmaq xərçəngə səbəb ola bilər. Bu səbəbdən də elm adamları bu nəqliyyat vasitələri üzərində qoruyucu vasitələr olmadan işləyə bilsə də, hissələri toplayacaq qrup qorunan paltar geyinəcəkdir.

Yəni bu, bütün kosmik gəmilərə aiddir? Əslində belə deyil. Bütün peyklər RTG istifadə etmir. Hər halda, RTG-lər əsasən qüsurlu dizaynlardır, çünki güc istifadə olunmasa belə enerji istehsal etməyə davam edirlər. Ayrıca istehsal etdikləri enerjinin çox kiçik bir hissəsi də istifadə edilə bilər.

 

| Başqa yanacaq varmı?

samsung uydu

Əlbətdə ki, peyk istifadə məqsədləri dəyişdikcə fərqli enerji həlləri də istifadə olunur. Məsələn, bir çox avtomobildə günəş enerjisi ilə yüklənə bilən lityum-ion batareyaları var. Yanacaq hüceyrələri, xüsusən də insan vəzifələrini yerinə yetirən avtomobillərdə istifadə olunur. Hidrogen və oksigen istifadə edən yanacaq hüceyrələrinin tullantı maddəsi də komandanın istifadə edə biləcəyi sudur. Yeni yanacaq texnologiyaları üzrə işlər davam edir.

Bu yazıda izah etdik ki, bir gün bir bağınıza peyk çırpılırsa, ona heç bir müdaxilə etməməliyik mümkün qədər uzaq dayanmalıyıq. Uzaqdan bir neçə şəkil çəkmək, səlahiyyətlilərə zəng etmək və təhlükəsiz bir əraziyə getmək düzgün olacaqdır.

 

Digər

Reaksiyanız ?
+1
0
+1
0
+1
0
+1
14
+1
12
+1
0
+1
5

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir.